Muruga Bhujangam
मुरुग भुजङ्गम्|Muruga Bhujangam|The Bhujanga Hymn to Muruga
Also known as: Subrahmanya Bhujangam · Skanda Bhujangam · Kartikeya Bhujangam

Cover image generated by AI · #Greetingify · #SocialBotStudio
सदा बालरूपाऽपि विघ्नाद्रिहन्त्रीमहादन्तिवक्त्राऽपि पञ्चास्यमान्या ।विशेषादिशक्तिर्विनाऽपि स्फुरन्तीमहाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम् ॥ १ ॥
गिरावग्निजातं गुहायां प्रविष्टंस्वयं तेन रूपेण तं पालयन्ती ।ततोऽग्नेः कुमारं तदाख्यां च दत्त्वामहाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम् ॥ २ ॥
न जानामि शब्दं न जानामि चार्थंन जानामि छन्दो न जानामि गद्यम् ।चिदेका षडास्या हृदि द्योतते मेमुखान्निःसरन्ते गिरश्चापि चित्रम् ॥ ३ ॥
मयूराधि रूढं महावाक्य गूढंमनोहारि देहं महच्चित्त गेहम् ।महीदेव देवं महावेद भावंमहादेव बालं भजे लोकपालम् ॥ ४ ॥
यदा संनिधानं गता मानवा मेतदा मुक्तिभाजो भवन्तीति भानम् ।इती शूरमारान्निहन्ता स देवोमनो मे मुकुन्दोऽस्तु किं तेन भूयः ॥ ५ ॥
अनालोच्य रूपं न दृष्ट्वा स्वरूपंन दृष्ट्वा च देवं न दृष्ट्वा च धामम् ।तदाऽपि प्रपन्नोऽस्मि ते पादपद्मंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ६ ॥
अहं दूरतोऽहं समीपतोऽहंअहं सर्वतोऽहं अहं सर्वतोऽहम् ।अहं त्वं त्वमेवाहं अहं त्वं त्वमेवाहम्अहं त्वं त्वमेवाहं अहं त्वं त्वमेवाहम् ॥ ७ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ८ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ९ ॥
न जानामि भक्तिं न जानामि मुक्तिंन जानामि पूजां न जानामि योगम् ।चिदेका षडास्या हृदि द्योतते मेमुखान्निःसरन्ते गिरश्चापि चित्रम् ॥ १० ॥
न जानामि शब्दं न जानामि चार्थंन जानामि छन्दो न जानामि गद्यम् ।चिदेका षडास्या हृदि द्योतते मेमुखान्निःसरन्ते गिरश्चापि चित्रम् ॥ ११ ॥
महाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम्महाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम् ।महाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम्महाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम् ॥ १२ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १३ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १४ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १५ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १६ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १७ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १८ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १९ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २० ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २१ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २२ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २३ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २४ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २५ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २६ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २७ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २८ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २९ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ३० ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ३१ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ३२ ॥
मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ।मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वंमम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ३३ ॥
सदा बालरूपाऽपि विघ्नाद्रिहन्त्री महादन्तिवक्त्राऽपि पञ्चास्यमान्या । विशेषादिशक्तिर्विनाऽपि स्फुरन्ती महाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम् ॥ १ ॥ गिरावग्निजातं गुहायां प्रविष्टं स्वयं तेन रूपेण तं पालयन्ती । ततोऽग्नेः कुमारं तदाख्यां च दत्त्वा महाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम् ॥ २ ॥ न जानामि शब्दं न जानामि चार्थं न जानामि छन्दो न जानामि गद्यम् । चिदेका षडास्या हृदि द्योतते मे मुखान्निःसरन्ते गिरश्चापि चित्रम् ॥ ३ ॥ मयूराधि रूढं महावाक्य गूढं मनोहारि देहं महच्चित्त गेहम् । महीदेव देवं महावेद भावं महादेव बालं भजे लोकपालम् ॥ ४ ॥ यदा संनिधानं गता मानवा मे तदा मुक्तिभाजो भवन्तीति भानम् । इती शूरमारान्निहन्ता स देवो मनो मे मुकुन्दोऽस्तु किं तेन भूयः ॥ ५ ॥ अनालोच्य रूपं न दृष्ट्वा स्वरूपं न दृष्ट्वा च देवं न दृष्ट्वा च धामम् । तदाऽपि प्रपन्नोऽस्मि ते पादपद्मं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ६ ॥ अहं दूरतोऽहं समीपतोऽहं अहं सर्वतोऽहं अहं सर्वतोऽहम् । अहं त्वं त्वमेवाहं अहं त्वं त्वमेवाहम् अहं त्वं त्वमेवाहं अहं त्वं त्वमेवाहम् ॥ ७ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ८ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ९ ॥ न जानामि भक्तिं न जानामि मुक्तिं न जानामि पूजां न जानामि योगम् । चिदेका षडास्या हृदि द्योतते मे मुखान्निःसरन्ते गिरश्चापि चित्रम् ॥ १० ॥ न जानामि शब्दं न जानामि चार्थं न जानामि छन्दो न जानामि गद्यम् । चिदेका षडास्या हृदि द्योतते मे मुखान्निःसरन्ते गिरश्चापि चित्रम् ॥ ११ ॥ महाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम् महाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम् । महाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम् महाशक्तिमाशास्महे कामधेनुम् ॥ १२ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १३ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १४ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १५ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १६ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १७ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १८ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ १९ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २० ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २१ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २२ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २३ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २४ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २५ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २६ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २७ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २८ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ २९ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ३० ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ३१ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ३२ ॥ मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् । मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वं मम त्वं गतिस्त्वम् ॥ ३३ ॥
Though ever youthful, she destroys mountains of obstacles; Though having the face of a great elephant, she is revered by the five-faced (Shiva). Though shining without any special primal power, she is the great Shakti. We pray to that Mahashakti, the wish-fulfilling cow (Kamadhenu). || 1 || Born from fire on the mountain, entered into the cave, Protecting him herself in that form; Then, giving the name 'Kumara' (son) to the fire-born, We pray to that Mahashakti, the wish-fulfilling cow (Kamadhenu). || 2 || I know not words, nor do I know their meaning; I know not meter, nor do I know prose. Yet, the one consciousness, the six-faced one, shines in my heart, And wondrous words flow from my mouth. || 3 || Mounted on a peacock, hidden in the great scriptures (Mahavakyas), With an enchanting form, the abode of a great mind, The God of gods (or Brahmins), the essence of the great Vedas, The son of Mahadeva (Shiva), the protector of the worlds, I worship. || 4 || When people come into my presence, Then they become recipients of liberation – such is my perception. Thus, that God, the slayer of the demon Suramara, May my mind be Mukunda (giver of liberation); what more is needed? || 5 || Without contemplating your form, without seeing your true nature, Without seeing the deity, without seeing the abode, Even then, I have surrendered to your lotus feet. You are my refuge, you are my refuge. || 6 || I am far, I am near, I am everywhere, I am everywhere. I am you, you are I, I am you, you are I. I am you, you are I, I am you, you are I. || 7 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 8 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 9 || I know not devotion, I know not liberation, I know not worship, I know not yoga. Yet, the one consciousness, the six-faced one, shines in my heart, And wondrous words flow from my mouth. || 10 || I know not words, nor do I know their meaning; I know not meter, nor do I know prose. Yet, the one consciousness, the six-faced one, shines in my heart, And wondrous words flow from my mouth. || 11 || We pray to that Mahashakti, the wish-fulfilling cow (Kamadhenu). We pray to that Mahashakti, the wish-fulfilling cow (Kamadhenu). We pray to that Mahashakti, the wish-fulfilling cow (Kamadhenu). We pray to that Mahashakti, the wish-fulfilling cow (Kamadhenu). || 12 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 13 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 14 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 15 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 16 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 17 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 18 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 19 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 20 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 21 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 22 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 23 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 24 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 25 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 26 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 27 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 28 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 29 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 30 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 31 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 32 || You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. You are my refuge, you are my refuge, You are my refuge, you are my refuge. || 33 ||
The translation aims for accuracy while preserving the devotional tone and the poetic structure of the original Sanskrit Bhujanga prayata meter. Some nuances of Sanskrit wordplay and philosophical concepts may be challenging to fully capture in English.
Muruga Bhujangam is a profound devotional hymn dedicated to Lord Muruga (Kartikeya, Skanda, Subramanya), composed by the illustrious Adi Shankara (c. 8th century CE). Adi Shankara, the principal exponent of the Advaita Vedanta philosophy, is renowned for his extensive travels across India, establishing monastic orders and composing numerous philosophical treatises and devotional hymns. While primarily known for his Advaitic commentaries, his stotra literature, like the Muruga Bhujangam, reveals his deep personal devotion to various deities, making complex spiritual concepts accessible through poetic expression. The hymn is structured in the 'Bhujanga Prayata' meter, characterized by its serpentine flow, which is particularly suitable for hymns that describe the majestic and dynamic attributes of a deity. Its composition reflects the vibrant Shaivite traditions prevalent in India, especially in the South, where Muruga is a highly revered deity. This hymn holds immense cultural and spiritual significance, particularly in Tamil Nadu, where Lord Muruga is worshipped with fervent devotion as Tamil Kadavul (the God of Tamils). It is a testament to the pan-Indian appeal of Muruga, transcending linguistic and regional boundaries, even though Shankara himself was from Kerala. The Muruga Bhujangam is recited by devotees seeking blessings for courage, wisdom, protection from evil, and spiritual progress. It is believed to invoke the powerful energy of Muruga, who is seen as the commander of the divine army and the dispeller of ignorance. The hymn's verses beautifully describe Muruga's divine attributes, his birth story, his valor, and his role as a spiritual guide, making it a cornerstone of daily prayers and special observances in many Hindu households and temples. As a stotram, Muruga Bhujangam is primarily recited rather than sung in a classical music format, though it can be chanted melodically. It is commonly recited during daily puja (worship), especially on Tuesdays (a day sacred to Muruga) and during auspicious occasions related to Muruga. Devotees often recite it individually or in groups in temples, particularly those dedicated to Muruga, such as the Arupadaiveedu temples in Tamil Nadu. While not typically accompanied by specific instruments in a formal performance setting, the rhythmic chanting itself creates a meditative atmosphere. The focus is on the correct pronunciation of Sanskrit and the heartfelt devotion conveyed through the recitation, aiming for spiritual upliftment and connection with the divine. In contemporary times, Muruga Bhujangam continues to be a vital part of Hindu devotional practice. Its timeless verses offer solace, inspiration, and a pathway to connect with the divine energy of Muruga. It serves as a powerful tool for cultural preservation, ensuring the continuity of Sanskrit devotional literature and the Advaitic tradition's emphasis on both saguna (with attributes) and nirguna (without attributes) aspects of the divine. Modern adaptations might include audio recordings for easy listening and learning, and its verses are sometimes incorporated into bhajans or kirtans, though its primary form remains recitation. The hymn's enduring popularity underscores the deep spiritual resonance of Lord Muruga in the hearts of millions, reinforcing faith and cultural identity across generations.
Historical Background
Composed by Adi Shankara in the 8th century CE, a period of significant philosophical and religious revival in India. It reflects the synthesis of Advaita Vedanta with popular devotional traditions. The hymn's popularity grew in South India, where Lord Muruga is a primary deity, solidifying its place in the Shaivite devotional canon.
Cultural Significance
Muruga Bhujangam is a cornerstone of devotional literature for Shaivites, especially in Tamil culture. It reinforces the spiritual connection to Lord Muruga, fostering a sense of cultural identity and religious continuity. Its verses are memorized and recited by generations, contributing to the preservation of Sanskrit language and traditional Hindu practices.
Usage & Performance Context
Recited daily during personal worship (puja), especially on Tuesdays. Chanted in temples dedicated to Lord Muruga, particularly during festivals like Skanda Sashti, Vaikasi Visakam, and Thaipusam. Used by devotees seeking blessings, protection, and spiritual guidance.
मुरुग भुजंगम भगवान मुरुग (कार्तिकेय, स्कंद, सुब्रह्मण्य) को समर्पित एक गहरा भक्ति स्तोत्र है, जिसकी रचना 8वीं शताब्दी ईस्वी के महान आदि शंकराचार्य ने की थी। आदि शंकराचार्य, अद्वैत वेदांत दर्शन के प्रमुख प्रतिपादक, भारत भर में अपनी व्यापक यात्राओं, मठों की स्थापना और अनगिनत दार्शनिक ग्रंथों और भक्ति भजनों की रचना के लिए प्रसिद्ध हैं। हालांकि वे मुख्य रूप से अपनी अद्वैतवादी टिप्पणियों के लिए जाने जाते हैं, मुरुग भुजंगम जैसे उनके स्तोत्र साहित्य विभिन्न देवताओं के प्रति उनकी गहरी व्यक्तिगत भक्ति को प्रकट करते हैं, जिससे जटिल आध्यात्मिक अवधारणाएं काव्यात्मक अभिव्यक्ति के माध्यम से सुलभ हो जाती हैं। यह स्तोत्र 'भुजंग प्रयाता' छंद में संरचित है, जो अपने सर्पीले प्रवाह की विशेषता के लिए जाना जाता है, जो एक देवता के राजसी और गतिशील गुणों का वर्णन करने वाले भजनों के लिए विशेष रूप से उपयुक्त है। इसकी रचना भारत में, विशेष रूप से दक्षिण में, प्रचलित जीवंत शैव परंपराओं को दर्शाती है, जहाँ मुरुग एक अत्यधिक पूजनीय देवता हैं। इस स्तोत्र का अत्यधिक सांस्कृतिक और आध्यात्मिक महत्व है, विशेष रूप से तमिलनाडु में, जहाँ भगवान मुरुग को तमिल कडवुल (तमिलों के देवता) के रूप में अत्यंत भक्ति के साथ पूजा जाता है। यह मुरुग की अखिल भारतीय अपील का प्रमाण है, जो भाषाई और क्षेत्रीय सीमाओं को पार करता है, भले ही शंकर स्वयं केरल से थे। मुरुग भुजंगम का पाठ भक्त साहस, बुद्धि, बुराई से सुरक्षा और आध्यात्मिक प्रगति के लिए आशीर्वाद प्राप्त करने के लिए करते हैं। ऐसा माना जाता है कि यह मुरुग की शक्तिशाली ऊर्जा का आह्वान करता है, जिन्हें दिव्य सेना के सेनापति और अज्ञान के नाशक के रूप में देखा जाता है। स्तोत्र के छंद मुरुग के दिव्य गुणों, उनके जन्म की कहानी, उनके पराक्रम और एक आध्यात्मिक मार्गदर्शक के रूप में उनकी भूमिका का खूबसूरती से वर्णन करते हैं, जिससे यह कई हिंदू घरों और मंदिरों में दैनिक प्रार्थनाओं और विशेष अनुष्ठानों का एक महत्वपूर्ण हिस्सा बन जाता है। एक स्तोत्र के रूप में, मुरुग भुजंगम को मुख्य रूप से पढ़ा जाता है न कि शास्त्रीय संगीत के रूप में गाया जाता है, हालांकि इसे मधुरता से जपा जा सकता है। इसका पाठ आमतौर पर दैनिक पूजा के दौरान किया जाता है, खासकर मंगलवार को (जो मुरुग को समर्पित एक पवित्र दिन है) और मुरुग से संबंधित शुभ अवसरों पर। भक्त अक्सर मंदिरों में, विशेष रूप से तमिलनाडु के अरुपदैवीदु मंदिरों जैसे मुरुग को समर्पित मंदिरों में, व्यक्तिगत रूप से या समूहों में इसका पाठ करते हैं। हालांकि औपचारिक प्रदर्शन सेटिंग में आमतौर पर विशिष्ट वाद्ययंत्रों के साथ नहीं होता है, लयबद्ध जप स्वयं एक ध्यानपूर्ण वातावरण बनाता है। ध्यान संस्कृत के सही उच्चारण और पाठ के माध्यम से व्यक्त की गई हार्दिक भक्ति पर होता है, जिसका उद्देश्य आध्यात्मिक उत्थान और दिव्य के साथ संबंध बनाना है। समकालीन समय में, मुरुग भुजंगम हिंदू भक्ति अभ्यास का एक महत्वपूर्ण हिस्सा बना हुआ है। इसके कालातीत छंद सांत्वना, प्रेरणा और मुरुग की दिव्य ऊर्जा से जुड़ने का मार्ग प्रदान करते हैं। यह सांस्कृतिक संरक्षण के लिए एक शक्तिशाली उपकरण के रूप में कार्य करता है, जो संस्कृत भक्ति साहित्य और अद्वैत परंपरा के दिव्य के सगुण (गुणों सहित) और निर्गुण (गुणों रहित) दोनों पहलुओं पर जोर देने की निरंतरता सुनिश्चित करता है। आधुनिक अनुकूलन में आसान सुनने और सीखने के लिए ऑडियो रिकॉर्डिंग शामिल हो सकती है, और इसके छंदों को कभी-कभी भजनों या कीर्तनों में शामिल किया जाता है, हालांकि इसका प्राथमिक रूप पाठ ही रहता है। स्तोत्र की स्थायी लोकप्रियता लाखों लोगों के दिलों में भगवान मुरुग की गहरी आध्यात्मिक गूंज को रेखांकित करती है, जो पीढ़ियों से विश्वास और सांस्कृतिक पहचान को मजबूत करती है।
Who composed Muruga Bhujangam?
Muruga Bhujangam was composed by the revered 8th-century Indian philosopher and theologian, Adi Shankara, a central figure in the history of Hinduism and the proponent of Advaita Vedanta.
What is the meaning of 'Bhujangam' in the title?
'Bhujangam' refers to a specific poetic meter in Sanskrit, known as Bhujanga Prayata. It is characterized by its flowing, serpentine rhythm, often used in hymns to describe the majestic attributes of deities.
Which deity is Muruga Bhujangam dedicated to?
This hymn is dedicated to Lord Muruga, also known as Kartikeya, Skanda, or Subramanya. He is the son of Lord Shiva and Goddess Parvati, revered as the god of war, wisdom, and victory, especially prominent in South Indian Shaivism.
When is Muruga Bhujangam typically recited?
Devotees commonly recite Muruga Bhujangam during daily puja (worship), particularly on Tuesdays which are sacred to Muruga. It is also chanted during major festivals associated with Lord Muruga, such as Skanda Sashti, Vaikasi Visakam, and Thaipusam.
What are the spiritual benefits of chanting Muruga Bhujangam?
Chanting Muruga Bhujangam is believed to bestow blessings of courage, wisdom, protection from negative forces, and spiritual upliftment. It helps devotees connect with Lord Muruga's divine energy, fostering inner peace and progress on the spiritual path.
Region
Language
Sanskrit (Devanagari)
Themes
Contributor
Anonymous
Based on 0 ratings.


